<\/p>\n\n\n\n
Istota wyw\u0142aszczenia<\/h2>\n\n\n\n
Zgodnie z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP wyw\u0142aszczenie jest dopuszczalne jedynie w\u00f3wczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za s\u0142usznym odszkodowaniem.<\/p>\n\n\n\n
Przepisy szczeg\u00f3lne dotycz\u0105ce wyw\u0142aszczenia nieruchomo\u015bci zawiera ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomo\u015bciami (dalej “ugn”). Wed\u0142ug art. 112 ust. 2 ugn wyw\u0142aszczenie nieruchomo\u015bci polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa w\u0142asno\u015bci, prawa u\u017cytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomo\u015bci. Ustawodawca zastrzega, i\u017c wyw\u0142aszczenie nieruchomo\u015bci mo\u017ce by\u0107 dokonane, je\u017celi cele publiczne nie mog\u0105 by\u0107 zrealizowane w inny spos\u00f3b ni\u017c przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomo\u015bci, a prawa te nie mog\u0105 by\u0107 nabyte w drodze umowy. Wyw\u0142aszczenie mo\u017ce by\u0107 dokonane na rzecz Skarbu Pa\u0144stwa albo na rzecz jednostki samorz\u0105du terytorialnego.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Inwestycje strategiczne<\/h2>\n\n\n\n
Art. 59a ust. 4 uoi\u015b zawiera zamkni\u0119ty katalog inwestycji, okre\u015blonych przez ustawodawc\u0119 jako inwestycje strategiczne. W tej kategorii inwestycji wyr\u00f3\u017cni\u0107 mo\u017cna w szczeg\u00f3lno\u015bci:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- inwestycje w zakresie dr\u00f3g publicznych, linii kolejowych, linii tramwajowych i metra;<\/li>\n\n\n\n
- wykonanie publicznych urz\u0105dze\u0144 s\u0142u\u017c\u0105cych do zaopatrzenia ludno\u015bci w wod\u0119;<\/li>\n\n\n\n
- realizacja publicznych urz\u0105dze\u0144 s\u0142u\u017c\u0105cych do przesy\u0142ania i odprowadzania \u015bciek\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- inwestycje realizowane na podstawie ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o Centralnym Porcie Komunikacyjnym;<\/li>\n\n\n\n
- inwestycje wykonywane na podstawie ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o u\u0142atwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzysz\u0105cych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Inwestycje celu publicznego<\/h2>\n\n\n\n
Definicj\u0119 legaln\u0105 \u201einwestycji celu publicznego\u201d zawiera art. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej jako: “pzp”), kt\u00f3ry wskazuje, \u017ce przez inwestycj\u0119 celu publicznego nale\u017cy rozumie\u0107 dzia\u0142ania o znaczeniu lokalnym i ponadlokalnym, a tak\u017ce krajowym oraz metropolitalnym bez wzgl\u0119du na status podmiotu podejmuj\u0105cego te dzia\u0142ania oraz \u017ar\u00f3d\u0142a ich finansowania, stanowi\u0105ce realizacj\u0119 cel\u00f3w publicznych okre\u015blonych szczeg\u00f3\u0142owo w art. 6 ugn.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Reasumuj\u0105c, inwestycje strategiczne oraz inwestycje celu publicznego swoim zakresem przedmiotowym s\u0105 niemal to\u017csame.<\/p>\n\n\n\n
Wyw\u0142aszczenie – jak zweryfikowa\u0107 procedur\u0119?<\/h2>\n\n\n\n
- \n
- W pierwszym rz\u0119dzie stwierdzi\u0107 nale\u017cy, czy inwestycja mie\u015bci si\u0119 w jednej z kategorii przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 wymienionych w art. 59a ust. 4 uoi\u015b, czyli czy jest inwestycj\u0105 strategiczn\u0105.<\/li>\n\n\n\n
- W kolejnym kroku ustali\u0107 trzeba, czy istnieje odr\u0119bna ustawa, na podstawie kt\u00f3rej planowana inwestycja strategiczna mo\u017ce by\u0107 zrealizowana i czy ta ustawa zawiera przepisy dotycz\u0105ce wyw\u0142aszczenia nieruchomo\u015bci na cele jej realizacji.\u00a0<\/li>\n\n\n\n
- Je\u017celi w obu przypadkach odpowied\u017a jest twierdz\u0105ca, wyw\u0142aszczenie nieruchomo\u015bci przeprowadzane jest w oparciu o przepisy specustawy.\u00a0Je\u015bli jednak planowana inwestycja jest wprawdzie inwestycj\u0105 strategiczn\u0105, ale nie b\u0119dzie realizowana na podstawie specustawy zawieraj\u0105cej przepisy reguluj\u0105ce wyw\u0142aszczenie nieruchomo\u015bci, w\u00f3wczas wyw\u0142aszczenie nieruchomo\u015bci na cele realizacji tego rodzaju inwestycji dopuszczalne je w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomo\u015bciami, je\u015bli inwestycja spe\u0142nia kryteria inwestycji celu publicznego.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Wyw\u0142aszczenie na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomo\u015bciami<\/h2>\n\n\n\n
Instytucj\u0119 wyw\u0142aszczenia nieruchomo\u015bci na zasadach og\u00f3lnych reguluje ustawa o gospodarce nieruchomo\u015bciami w art. 112 i nast\u0119pnych. <\/p>\n\n\n\n
Procedura sk\u0142ada si\u0119 z nast\u0119puj\u0105cych krok\u00f3w<\/p>\n\n\n\n
- \n
- Rokowania\u00a0<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Obligatoryjnie, wszcz\u0119cie post\u0119powania wyw\u0142aszczeniowego musi by\u0107 poprzedzone rokowaniami o nabycie w drodze umowy praw rzeczowych do nieruchomo\u015bci. W ramach rokowa\u0144, organ je prowadz\u0105cy mo\u017ce zaoferowa\u0107 nieruchomo\u015b\u0107 zamienn\u0105 podmiotowi, kt\u00f3remu przys\u0142uguj\u0105 prawa rzeczowe do wyw\u0142aszczanej nieruchomo\u015bci. <\/p>\n\n\n\n
- \n
- Wszcz\u0119cie post\u0119powania wyw\u0142aszczeniowego<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Wszcz\u0119cie post\u0119powania wyw\u0142aszczeniowego na rzecz Skarbu Pa\u0144stwa nast\u0119puje z urz\u0119du. W przypadku, kiedy beneficjentem jest jednostka samorz\u0105du terytorialnego, postepowanie jest wszczynane na wniosek jej organu wykonawczego. Je\u017celi inny podmiot ni\u017c Skarb Pa\u0144stwa lub jednostka samorz\u0105du terytorialnego b\u0119dzie realizowa\u0107 cel publiczny, w\u00f3wczas wszcz\u0119cie post\u0119powania nast\u0119puje r\u00f3wnie\u017c z urz\u0119du, jednak mo\u017ce tak\u017ce nast\u0105pi\u0107 na skutek zawiadomienia z\u0142o\u017conego przez podmiot. Wniosek o wyw\u0142aszczenie winien spe\u0142ni\u0107 kryteria okre\u015blone tre\u015bci\u0105 art. 116 ugn. Starosta, przed kt\u00f3rym toczy si\u0119 post\u0119powanie wyw\u0142aszczeniowe, sk\u0142ada w s\u0105dzie wniosek o ujawnienie w ksi\u0119dze wieczystej wszcz\u0119cia post\u0119powania wyw\u0142aszczeniowego. <\/p>\n\n\n\n
- \n
- Rozprawa administracyjna<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Elementem obligatoryjnym post\u0119powania wyw\u0142aszczeniowego b\u0119dzie przeprowadzenie rozprawy administracyjnej.<\/p>\n\n\n\n
- \n
- Decyzja starosty<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Podstaw\u0105 wyw\u0142aszczenia prawa do nieruchomo\u015bci jest decyzja administracyjna wydana przez starost\u0119 w post\u0119powaniu administracyjnym. Mo\u017ce ona dotyczy\u0107 tylko nieruchomo\u015bci przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele publiczne lub nieruchomo\u015bci, dla kt\u00f3rych wydana zosta\u0142a ostateczna decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wyw\u0142aszczenie mo\u017ce nast\u0105pi\u0107, tylko je\u017celi cele publiczne. Nieruchomo\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 wyw\u0142aszczona tylko na rzecz Skarbu Pa\u0144stwa albo na rzecz jednostki samorz\u0105du terytorialnego. Z dniem, w kt\u00f3rym decyzja o wyw\u0142aszczeniu nieruchomo\u015bci staje si\u0119 ostateczna nast\u0119puje przej\u015bcie prawa w\u0142asno\u015bci. Ostateczna decyzja o wyw\u0142aszczeniu nieruchomo\u015bci jest podstaw\u0105 wpisu w ksi\u0119dze wieczystej. Wpisu dokonuje si\u0119 na wniosek starosty lub organu wykonawczego jednostki samorz\u0105du terytorialnego, je\u017celi nieruchomo\u015b\u0107 zosta\u0142a wyw\u0142aszczona na rzecz tej jednostki.<\/p>\n\n\n\n
- \n
- Wyp\u0142ata odszkodowania<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Wyw\u0142aszczenie nieruchomo\u015bci mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 za s\u0142usznym odszkodowaniem. Odszkodowanie ustala starosta. Wysoko\u015b\u0107 odszkodowania ustala si\u0119 wed\u0142ug stanu, przeznaczenia i warto\u015bci wyw\u0142aszczonej nieruchomo\u015bci w dniu wydania decyzji o wyw\u0142aszczeniu. W przypadku jednak, gdy starosta wydaje odr\u0119bn\u0105 decyzj\u0119 o odszkodowaniu, wysoko\u015b\u0107 odszkodowania ustala si\u0119 wed\u0142ug stanu i przeznaczenia nieruchomo\u015bci w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw. Dowodem s\u0142u\u017c\u0105cym ustaleniu wysoko\u015bci nale\u017cnego odszkodowania jest operat szacunkowy sporz\u0105dzony przez rzeczoznawc\u0119 maj\u0105tkowego. W ramach odszkodowania w\u0142a\u015bcicielowi lub u\u017cytkownikowi wieczystemu wyw\u0142aszczonej nieruchomo\u015bci mo\u017ce by\u0107 przyznana, za jego zgod\u0105, odpowiednia nieruchomo\u015b\u0107 zamienna. Wyp\u0142ata odszkodowania nast\u0119puje jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w kt\u00f3rym decyzja o wyw\u0142aszczeniu podlega wykonaniu. Chyba \u017ce w sprawie wydano odr\u0119bn\u0105 decyzj\u0119 o odszkodowaniu, w\u00f3wczas wyp\u0142ata odszkodowania nast\u0119puje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w kt\u00f3rym decyzja o odszkodowaniu sta\u0142a si\u0119 ostateczna.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Wyw\u0142aszczenie w \u015bwietle specustaw<\/h2>\n\n\n\n
Ustawa o gospodarce nieruchomo\u015bciami zawiera przepisy og\u00f3lne (lex generali) dotycz\u0105ce wyw\u0142aszczania nieruchomo\u015bci na cele realizacji inwestycji strategicznych. <\/p>\n\n\n\n
Przepisy te b\u0119d\u0105 modyfikowane przepisami tzw. specustaw, kt\u00f3re zawieraj\u0105 przepisy o charakterze lex specialis. Specustaw reguluj\u0105cych w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny kwestie wyw\u0142aszczenia jest stosunkowo du\u017co, we wpisie chcia\u0142abym wspomnie\u0107 o dw\u00f3ch z nich, kt\u00f3re w praktyce mog\u0105 by\u0107 teraz najcz\u0119\u015bciej stosowane.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsz\u0105 jest ustawa reguluj\u0105ca wyw\u0142aszczenie nieruchomo\u015bci na potrzeby budowy lub przebudowy drogi publicznej, tj. ustawa z 10 kwietnia 2003 r. o szczeg\u00f3lnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dr\u00f3g publicznych.<\/p>\n\n\n\n
Drug\u0105 jest ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o Centralnym Porcie Komunikacyjnym, kt\u00f3ra reguluje wyw\u0142aszczanie praw do nieruchomo\u015bci niezb\u0119dnych do wykonania inwestycji lub inwestycji towarzysz\u0105cej realizowanych na podstawie przywo\u0142anej ustawy. <\/p>\n\n\n\n
Pami\u0119taj, \u017ce w przypadku, gdy zastosowanie b\u0119d\u0105 mia\u0142y przepisy szczeg\u00f3lne \u2013 procedura wyw\u0142aszczenia jest maksymalnie uproszczona i skr\u00f3cona przy uwzgl\u0119dnieniu przede wszystkim interes\u00f3w pa\u0144stwa lub jednostki samorz\u0105du terytorialnego.<\/p>\n\n\n\n
- Wyp\u0142ata odszkodowania<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
- Decyzja starosty<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
- Rozprawa administracyjna<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
- Wszcz\u0119cie post\u0119powania wyw\u0142aszczeniowego<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
- Rokowania\u00a0<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
![\"Olga](\"https:\/\/uradcy.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/olga-head-image-80x80.webp\")
\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t