W obrocie gospodarczym podejmowanie decyzji zawsze jest obarczone ryzykiem. Szybkie zakończenie sporu jest często bardzo istotne dla zarządów spółek. Gdy dochodzi do porozumienia z drugą stroną sporu, już po wszczęciu sprawy sądowej, naturalnym krokiem wydaje się spisanie ugody i wycofanie pozwu, co w przekonaniu wielu osób powinno umożliwić zwrot całej poniesionej opłaty sądowej, jednak takie działanie nie okazuje się skuteczne.
Zwrot opłaty
W ustawie o kosztach sądowych uregulowane zostały kwestie dotyczące zwrotu opłaty sądowej, Jednym z nich jest art. 79 ust.1 pkt 1 lit h wskazujący, iż sąd z urzędu zwraca stronie całą uiszczoną opłatę od pisma wszczynającego postępowanie w pierwszej instancji oraz zarzutów od nakazu zapłaty, jeżeli postępowanie zakończyło się zawarciem ugody przed rozpoczęciem rozprawy przed sądem pierwszej instancji. W treści art. 79 ust. 1 pkt 1h ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ustawodawca nie określił, czy chodzi o ugodę sądową, ale nie może to być podstawą do przyjęcia, że chodzi w nim też o ugodę pozasądową.
W sytuacji, gdy spółka wszczyna postępowanie w celu dochodzenia wielomilionowych roszczeń, opłata sądowa może znacząco wpłynąć na budżet takiego podmiotu. W doktrynie istniała rozbieżność, w zakresie dotyczącym charakteru ugody, „Czy przepis art. 79 ust. 1 pkt 1 lit. h ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U.2025.1228 t.j.) dotyczy wyłącznie ugody sądowej oraz ugody zawartej przed mediatorem czy też obejmuje swoim zakresem także zawarcie ugody pozasądowej?” takie zagadnienie zostało przedstawione przez Sąd Apelacyjny w Krakowie postanowieniem z 27 marca 2026 r., I ACz 453/26,
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej przeciął te wątpliwości, wydając jednoznaczną uchwałę.
Stanowisko Sądu Najwyższego
Sąd Najwyższy, analizując zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Apelacyjny w Krakowie, w uchwale z dnia z dnia 14 lipca 2026 r. III CZP 11/26 uznał, że: Artykuł 79 ust. 1 pkt 1 lit. h) ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1228) dotyczy wyłącznie ugody sądowej oraz ugody zawartej przed mediatorem.
Tym samym, jednoznacznie potwierdził, iż przepis ten nie obejmuje swoim zakresem ugody pozasądowej. Takie działanie podyktowane jest przyznaniem aprobaty w odniesieniu do mechanizmów angażujących bezpośrednio instytuacje wymiaru sprawiedliwości. Wobec czego wypracowanie porozumienia pomiędzy spornymi podmiotami poza sądem nie wpłynie na zwrot całej opłaty sądowej.
Konsekwencje praktyczne orzeczenia
Uchwała przede wszystkim w sposób jednoznaczny odnosi się do zagadnienia, które podlegało dyskusji oraz mogło prowadzić do rozbieżności w zakresie kształtowania metod rozwiązywania sporów. Przed wszystkim przed wszczęciem postepowania warto oszacować wartość zysku bądź straty. Podpisując ugodę poza sądem należy brać pod uwagę uiszczoną opłatę oraz godzić się na ponoszenie ryzyk z tym związanych, jednak mając na względzie dbanie o finanse spółki, w innym przypadku takie działanie może zostać uznane za brak należytej staranności. Rekomendowanym działaniem dla spółek dla odzyskania już poniesionej opłaty jest zawarcie ugody przed sądem bądź skierowanie sprawy do mediacji.
Sierpień, 2026 r.
Utworzone z wykorzystaniem AI
