Konflikt sąsiedzki może przybierać różne formy do najczęstszych zaliczyć można hałas, zanieczyszczenie powietrza, brak dbania o roślinność wokół nieruchomości. Zakres tych działań znacząco wpływa na wykonywanie i korzystanie z przysługującego prawa własności. W wielu przypadkach mamy do czynienia nie tylko z konfliktem sąsiedzkim, lecz z bezprawnym naruszeniem obowiązujących przepisów.
Hałas jako immisja
Zgodnie z art. 144 Kodeksu cywilnego właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.
Hałas jest jednym z przykładów immisji – czyli działaniem zakłócającym korzystanie z sąsiednich nieruchomości.
Problem hałasu jest zagadnieniem powszechnie znanym. Wiele publikacji naukowych wyrażało stanowisko w zakresie do wpływu hałasu na nasze codzienne funkcjonowanie, na nasz stan zdrowia, oddziaływanie na psychikę z możliwym nawet uszkodzeniem słuchu. Źródłem hałasu nie są tylko samoloty czy tramwaje, ale my sami i sposób naszego funkcjonowania, wykonywania pracy, prowadzonej działalności gospodarczej. Nie bez przyczyn od wieków w prawie funkcjonuje pojęcie immisji. Codzienne czyności jak m.in. słuchanie muzyki, spędzanie czasu ze znajomymi, taniec. Nie jest zachowaniem niestosownym, jednocześnie korzystanie z tych prawa ma także swoje granice i tą granicą są prawa innych osób, które również wymagają poszanowania.
Przeciętna miara w rozumieniu art. 144 k.c. ma charakter autonomiczny, to znaczy, że nawet zachowanie się właściciela zgodne z decyzjami i normami administracyjnymi (np. w.w.) nie pozbawia właścicieli nieruchomości sąsiednich roszczenia negatoryjnego w stosunku do niego w razie zakłócenia korzystania z ich nieruchomości ponad tę miarę ( wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 10 lipca 2003 r., I CKN 497/01, z dnia 10 lutego 2004 r., IV CK 454/02, i z dnia 30 września 2008 r., II CSK 169/08, a także uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1970 r., III CZP 17/70, OSP 1971, z. 9, poz. 169).
Hałas w ochronie środowiska
Hałas jest traktowany wprost jako zanieczyszczenie środowiskowe. Zgodnie z wnioskami płynącymi ze sprawozdania Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady z wykonania dyrektywy w sprawie hałasu w środowisku zgodnie z art. 11 dyrektywy 2002/49/WE Hałas jest drugim najważniejszym środowiskowym czynnikiem ryzyka związanym z chorobami w UE (po zanieczyszczeniu powietrza). Długotrwała ekspozycja na wysoki poziom zanieczyszczenia hałasem może mieć poważne skutki dla zdrowia (może powodować m.in. nadciśnienie, choroby układu krążenia i przedwczesną umieralność) i znacząco wpływać na zdrowie fizyczne, zdrowie psychiczne i dobrostan.
Hałas według ustawy prawo ochrony środowiska rozumie się przez to dźwięki o częstotliwościach od 16 Hz do 16 000 Hz. Zgodnie z art. 112 ww. ustawy ochrona przed hałasem polega na zapewnieniu jak najlepszego stanu akustycznego środowiska, w szczególności poprze utrzymanie poziomu hałasu poniżej dopuszczalnego lub co najmniej na tym poziomie oraz zmniejszaniu poziomu hałasu co najmniej do dopuszczalnego, gdy nie jest on dotrzymany.
Ustawa prawo ochrony środowiska wprowadza i reguluje pojęcie hałasu, wprowadza definicje dot. wskaźnika hałas, wskazuje na pozostałe akty normujące szczegółowo sposób ustalania wartości wskaźnika hałasu, metody oceny hałasu na potrzeby sporządzania strategicznych map hałasu, dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku.
Naruszenie dopuszczalnych poziomów hałasu może wiązać się z nałożeniem na określony podmiot kar pieniężnych zgodnie z art. 315 oraz 298 ustawy prawo ochrony środowiska.
Nadmierny hałas co możesz zrobić
Co zrobić, gdy hałas przekracza wszelkie obowiązujące zasady i zwyczaje? Należy wskazać, iż z uwagi na oddziaływanie hałasu na zdrowie, można w zależności od przypadku rozważać ochronę z art. 23 i 24 w zw. z art. 448 k.c. (naruszenie dóbr osobistych). Osobie poszkodowanej przez nadmierny hałas przysługują również roszczenia negatoryjne o zaniechanie naruszeń – art. 222 § 2 k.c., roszczenia odszkodowawcze – art. 415 k.c., w orzecznictwie przyjmuje się, że dla oceny bezprawności immisji decydujący jest obiektywny charakter oddziaływania, a nie subiektywne odczucia sprawcy. Niezależnie od drogi cywilnej, hałas może rodzić odpowiedzialność wykroczeniową – art. 51 § 1 Kodeksu wykroczeń – zakłócanie spokoju, porządku publicznego lub spoczynku nocnego (kara aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny).
Grudzień, 2025 r.
