Program „Czyste Powietrze”, choć w założeniu ma wspierać ekologiczne inwestycje, dla wielu Polaków stał się źródłem poważnych problemów. Nieuczciwi wykonawcy wykorzystali luki w systemie, zostawiając właścicieli domów z długami i niedokończonymi remontami. Rząd podjął jednak kroki, aby ukrócić te praktyki- nadchodzi nowa ustawa oraz kluczowe zmiany w samym programie.
Ciemna strona programu: jakie nadużycia stwierdzono?
Dotychczasowe kontrole ujawniły skalę nadużyć, które miały charakter systemowy. Najczęstsze nadużycia to:
- Pobieranie zaliczek bez realizacji prac,
- Wyłudzenia dotacji bez wiedzy właściciela nieruchomości,
- Pozorna termomodernizacja (montaże pieców bez ocieplenia),
- Poświadczenie nieprawdy w dokumentach,
- Zawyżanie wydatków,
- Nieprawidłowe realizacje umów.
Do tej pory oszukany beneficjent musi walczyć o swoje prawa na drodze cywilnej i karnej, co jest procesem długotrwałym i kosztownym. O możliwych krokach pisaliśmy już tutaj:
Nowa ustawa o pomocy poszkodowanym: co ma się zmienić?
Projektowana ustawa to tarcza ochronna dla osób fizycznych, które ucierpiały przez nieuczciwych wykonawców. Najważniejsze zmiany to:
- Możliwość zawieszenia w uzasadnionych sytuacjach zobowiązań finansowych beneficjentów- w szczególności kiedy nieprawidłowości w wydatkowaniu dotacji nastąpiły nie z ich winy.
- Przeniesienie odpowiedzialności na wykonawcę– fundusz będzie mógł dochodzić należności bezpośrednio od nieuczciwego wykonawcy, a nie od beneficjenta.
- Możliwość umorzenia długu– jeśli odzyskanie pieniędzy od wykonawcy okaże się niemożliwe, a zawinienie leżało wyłącznie po jego stronie, dług beneficjenta wobec funduszu będzie mógł zostać umorzony.
- WFOŚiGW jako pokrzywdzony– fundusze uzyskają status pokrzywdzonego w sprawach karnych, co ułatwi sądom nakładanie obowiązku naprawienia szkody bezpośrednio na rzecz państwa, odciążając tym samym obywatela.
- System ulg– wprowadzone zostaną ułatwienia w spłacie zobowiązań dla beneficjentów, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji życiowej.
Zmiany w programie od 31 marca 2025: większy nadzór i obowiązkowy audyt
Od 31 marca 2025 roku program „Czyste Powietrze” zmienił się. Najważniejsze zmiany:
- Wprowadzenie Operatora: Będą nimi gminy oraz WFOŚiGW. Operator towarzyszy beneficjentowi na każdym kroku – od decyzji, przez wybór ekipy, aż po rozliczenie.
- Koniec z samowolą pełnomocników: Wnioski z prefinansowaniem (zaliczką) będą mogły przechodzić wyłącznie przez ścieżkę operatorską. Co więcej, dyspozycja wypłaty zaliczki musi zostać podpisana przez beneficjenta osobiście, w obecności operatora.
- Efekt ekologiczny pod kontrolą: Każda inwestycja musi rozpocząć się od profesjonalnego audytu energetycznego, a zakończyć wydaniem świadectwa charakterystyki energetycznej. Dzięki temu zyskasz pewność, że termomodernizacja faktycznie obniży Twoje rachunki.
grudzień 2025 r.
