Zwykle informacja o środowisku jest rodzajem informacji publicznej. W polskim prawie ustawodawca rozróżnia jednak te dwa rodzaje informacji – wskazane są one bowiem w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: „u.d.i.p.), jak i ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej jako: „ustawa o.o.ś.”). Ta dwoistość rodzi wiele problemów praktycznych. Przede wszystkim prawidłowe zakwalifikowanie żądanej przez podmiot informacji jest konieczne dla ustalenia podstawy prawnej wniosku, co ma znaczenie m.in. dla podstaw wyłączenia udostępnienia tej informacji.
Informacja publiczna – definicja
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
Informacja o środowisku – definicja
Jeżeli informacja jest informacją o środowisku, jej udostępnianie odbywa się na podstawie ustawy o.o.ś. Wynika to z art. 1 ust. 2 u.d.i.p.
Art. 9 ust. 1 ustawy o.o.ś. zawiera definicję informacji o środowisku z wyliczeniem przykładów. W przepisie mowa o informacjach dotyczących m.in. stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane, oraz wzajemnych oddziaływań między tymi elementami; emisji; środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska oraz na emisje i zanieczyszczenia, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów raportów na temat realizacji przepisów dotyczących ochrony środowiska; analiz kosztów i korzyści oraz innych analiz gospodarczych i założeń wykorzystanych w ramach środków i działań; stanu zdrowia, bezpieczeństwa i warunków życia ludzi, oraz stanu obiektów kultury i obiektów budowlanych – w zakresie, w jakim oddziałują na nie lub mogą oddziaływać.
Przepisy której ustawy należy stosować?
W orzecznictwie podkreśla się, że ustawa o dostępie do informacji publicznej zawiera przepisy ogólne względem ustawy o.o.ś., stanowiącej tzw. lex specialis. Jeśli więc mamy do czynienia z informacją stanowiącą informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., która jednocześnie jest informacją o środowisku, to przepisy u.d.i.p. nie znajdują w tym przypadku zastosowania, a organ powinien rozpatrzyć wniosek na gruncie ustawy o.o.ś. (co potwierdza przykładowo wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt II SAB/Wa 464/17). Wynika to z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.
Odmowa udostępnienia informacji
Ustawa o dostępie do informacji publicznej w art. 5 ust. 2 wprowadza ograniczenie dostępu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ustawa środowiskowa natomiast zawiera katalog szerszy – art. 16 o.o.ś. wymienia aż kilkanaście przypadków odmowy. Zasadna jest więc wątpliwość, czy dopuszczalne jest żądanie informacji o środowisku w powołaniu na podstawę prawną o udostępnieniu informacji publicznej. Odpowiedź na to pytanie jest negatywna, co potwierdza judykatura. Zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie II SAB/Wa 262/14: w sytuacji, gdy inna ustawa zawiera w sobie unormowania dotyczące dostępu do informacji publicznej, to nie zachodzi możliwość stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej w celu obejścia tej innej regulacji. Inaczej rzecz ujmując, regulacje dotyczące dostępu do informacji publicznej, zawarte w innych aktach prawnych, wyłączają możliwość domagania się udostępnienia informacji publicznej w oparciu o unormowania ustawy o dostępie do informacji publiczej. Wynika z powyższego, że dowolna zmiana kwalifikacji prawnej w tym zakresie jest niedopuszczalna.
Luty, 2025 r.
