Przedawnienie roszczeń to jedno z najważniejszych problemów, z jakimi mierzą się wierzyciele. Sytuacja komplikuje się jeszcze bardziej, gdy dłużnik umiera, a wierzyciel nie zna spadkobierców lub nie wie, kto przejął jego zobowiązania. W praktyce pojawiło się więc pytanie: czy złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku przerywa bieg przedawnienia roszczenia wobec zmarłego dłużnika?
Dług po śmierci dłużnika
Śmierć dłużnika nie powoduje wygaśnięcia długu. Zobowiązania przechodzą na spadkobierców. Wierzyciel może więc dochodzić należności od: spadkobierców ustawowych, spadkobierców testamentowych, ewentualnie od spadkobierców, którzy przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza (w granicach odpowiedzialności za długi spadkowe). Jednak zanim wierzyciel będzie mógł skutecznie pozwać spadkobierców, musi wiedzieć kim są, jednak w wielu przypadkach możliwe jest to dopiero po przeprowadzeniu postępowania o stwierdzenie nabycia spadku.
Śmierć dłużnika a bieg terminów przedawnienia
Bieg terminu przedawnienia nie zatrzymuje się po śmierci dłużnika, nie jest wstrzymywany automatycznie, nie rozpoczyna się od nowa, nadal biegnie. Tym samym wierzyciel musi podjąć działania, które w skuteczny sposób doprowadzą do przerwania biegu przedawnienia. Po skutecznym przerwaniu terminu przedawnienia, termin przedawnienia biegnie od nowa, wierzyciel zyskuje czas na ustalenie spadkobierców, możliwe jest późniejsze wniesienie pozwu przeciwko właściwym osobom. Jest to szczególnie istotne w sprawach o większe należności, gdzie ustalenie spadkobierców może trwać kilka miesięcy.
Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku – Uchwała Sądu Najwyższego (III CZP 27/25)
W Uchwale z dnia 11 lutego 2026 r. Sąd Najwyższy przesądził kwestie dotyczącą przerwania biegu przedawnienia poprzez złożenie wniosku o stwierdzenia nabycia spadku, podejmując uchwałę w zakresie pytania: „Czy złożenie przez wierzyciela wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym dłużniku przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia wierzyciela inicjującego to postępowanie w związku z treścią art. 123 § 1 punkt 1 k.c.?”.
Sąd Najwyższy w powyższej uchwale wskazał, iż złożenie przez wierzyciela wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym dłużniku przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia wierzyciela, jeżeli jest niezbędne dla dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia tego roszczenia. Uchwała ma doniosłe znaczenie praktyczne, wobec licznych wątpliwości co do zakresu czynności mogących przerwać bieg przedawnienia. Jednak jak podkreśla się, nie każdy wniosek o stwierdzenie nabycia spadku doprowadzi do skutecznego przerwania biegu przedawnienia, koniecznym jest, aby dokonanie takiej czynności realnie przyczyniło się do dochodzenia roszczenia i było niezbędnym etapem skutecznej ochrony wierzycieli.
Kwiecień, 2026 r.
