Prokura jest jedną z instytucji prawa handlowego, która umożliwia sprawne funkcjonowanie przedsiębiorców wpisanych do rejestru. Osoba ustanowiona jako prokurent odgrywa istotną rolę w bieżącym prowadzeniu spraw spółki, posiadając bardzo szeroki zakres umocowania do działania w jej imieniu.
Prokura w regulacjach prawnych
Instytucja prokury została uregulowana w art. 109¹–109⁹ Kodeksu cywilnego. Prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.
W odniesieniu do spółek handlowych istotne znaczenia mają przepisy określone w Kodeksie Spółek Handlowych, regulujące sposób reprezentacji danej spółki oraz zakres kompetencji organów umożliwiających ustanowienie prokurentów, przykładem takiego postanowienia jest art. 41 § 1 KSH.
Prokurent – kim jest?
Prokurent to osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, która została umocowana przez przedsiębiorcę (np. spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością) do dokonywania czynności sądowych i pozasądowych związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Jak podkreśla się w orzecznictwie, prokurent jest uprawniony do samodzielnego reprezentowania podmiotu w sprawach związanych z jej działalnością. Podlega wpisowi do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Zakres umocowania prokurenta jest bardzo szeroki i wynika z regulacji ustawowych. Prokurent może m.in.: zawierać umowy handlowe, reprezentować spółkę przed sądami i urzędami, składać i przyjmować oświadczenia woli.
Rodzaje prokury
Zgodnie z kodeksem cywilnym możemy wyróżnić kilka rodzajów prokury:
- prokura samoistna – samodzielne reprezentowanie spółki,
- prokura łączna – udzielona kilku osobom łącznie,
- prokura łączna niewłaściwa – umocowanie także albo wyłącznie do dokonywania czynności wspólnie z członkiem organu zarządzającego lub wspólnikiem uprawnionym do reprezentowania handlowej spółki osobowej.
Ustanowienie prokurenta w spółce z o.o.
Zgodnie z art. 208 § 6 KSH Powołanie prokurenta wymaga zgody wszystkich członków zarządu. Kompetencje do powołania prokurenta posiada zarząd, przy czym wymagana jest zgoda wszystkich jego członków, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Udzielenie prokury wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności oraz wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Prokura wygasa m.in. w przypadku jej odwołania, wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy, śmierci prokurenta.
Styczeń, 2026 r.
