Zakładając działalność gospodarczą niewielu przedsiębiorców ma świadomość, że ich biznes może podlegać kontroli środowiskowej. Tymczasem, zgodnie z przepisami, takiej kontroli podlegają podmioty korzystające ze środowiska – jeśli więc przykładowo w ramach swojej działalności posiadasz środki transportu, pobierasz wodę, odprowadzasz ścieki, wytwarzasz odpady, wprowadzasz opakowania do obrotu, jesteś wytwórcą lub prowadzisz hodowlę – możesz spodziewać się takiej kontroli.
Rodzaje kontroli
Kontrola zasadniczo jest zapowiedziana. Pierwsza kontrola obejmuje kwestie przestrzegania przepisów dotyczących ochrony środowiska. Jeśli przedsiębiorca miał już kontrolę, może też spodziewać się kolejnej – w ramach której dojdzie do sprawdzenia spełnienia zarządzeń pokontrolnych czy realizacji decyzji poprzedniej kontroli oraz ogólnego sprawdzenia prawidłowości wykonania obowiązków środowiskowych.
Kontrola może być też niezapowiedziana. Taką kontrolę inicjuje skarga lub wniosek i może być ona przeprowadzona w wypadkach szczególnych – przede wszystkim w przypadku zagrożenia życia lub zdrowia albo podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia.
Przebieg kontroli
- Kontrolę powinno rozpocząć wylegitymowanie się kontrolera i określenie zakresu kontroli. Bardzo dobrze zapoznaj się z zakresem kontroli – kontrola nie może bowiem wyjść poza ten zakres.
- Do kontroli powinien zostać przywołany przedstawiciel kontrolowanego – działa on na podstawie upoważnienia. Jego rola ma duże znaczenie bowiem pełni on funkcję obserwatora, składa wyjaśnienia w toku kontroli i jest zaznajamiany z protokołem kontroli.
- Kontrolę kończy sporządzenie protokołu kontroli. Kontrolujący może odmówić podpisania protokołu i złożyć do niego uwagi i zastrzeżenia.
Uprawnienia inspektora
Inspektor uprawniony jest do:
1) wstępu przez całą dobę wraz z niezbędnym sprzętem:
a) na teren nieruchomości, obiektu lub ich części, na których prowadzona jest działalność gospodarcza,
b) do środków transportu,
c) na teren niezwiązany z prowadzeniem działalności gospodarczej;
2) przeprowadzania niezbędnych pomiarów lub badań, w tym pobierania próbek lub wykonywania innych czynności kontrolnych,
3) żądania wstrzymania ruchu lub uruchomienia instalacji lub urządzeń, w tym środków transportu oraz powstrzymania się od wykonywania innych czynności w zakresie, w jakim jest to niezbędne dla przeprowadzenia badań, w tym pobrania próbek i wykonania pomiarów;
4) oceny sposobu eksploatacji instalacji lub urządzeń, w tym środków transportu;
5) oceny stosowanych technologii i rozwiązań technicznych;
6) żądania pisemnych lub ustnych informacji oraz wzywania i przesłuchiwania osób w zakresie niezbędnym dla ustalenia stanu faktycznego przy jednoczesnym pouczeniu ich o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, o której mowa w Kodeksie karnym;
7) żądania okazania dokumentów, w tym dokumentów finansowych i udostępnienia wszelkich danych mających związek z problematyką kontroli;
8) ustalania tożsamości osób oraz żądania okazania dokumentów niezbędnych do wymierzenia grzywny w drodze mandatu karnego lub sporządzenia wniosku o ukaranie;
8a) nakładania grzywien w postępowaniu mandatowym za wykroczenia przeciwko środowisku określone w przepisach odrębnych;
9) oceny sposobu wykonywania pomiarów emisji, ilości pobranej wody oraz odprowadzanych ścieków przez jednostkę prowadzącą pomiary, w tym poprawności sposobu pobierania i analizy próbek;
10) określenia składu morfologicznego odpadów w oparciu o wiedzę ekspercką.
Kontrola… i co dalej?
Po przeprowadzonej kontroli WIOŚ może:
- wydać zarządzenie pokontrolne,
- wydać zalecenie pokontrolne,
- wydać decyzję administracyjną,
- wszcząć egzekucję.
Zdecydowanie najczęściej WIOŚ wydaje zalecenia pokontrolne, choć może też od razu wszcząć postępowanie administracyjne w celu wymierzenia sankcji. Celem wydania zastrzeżeń jest danie przedsiębiorcy szansy na naprawienie nieprawidłowości. Organ wyznacza termin na wykonanie określonych czynności, a potem kontroluje ich wykonanie. Z zastrzeżeniami nie trzeba się zgadzać, można je zaskarżyć do sądu administracyjnego.
Wnioski
Kontrola WIOŚ to nie koniec świata, warto jednak mieć świadomość istnienia obowiązków środowiskowych. Przy właściwej dokumentacji, terminowej sprawozdawczości i przestrzeganiu przepisów ochrony środowiska, kontrola WIOŚ będzie tylko prostą formalnością.
Marzec, 2024
