Posadowienie słupa energetycznego lub innego urządzenia przesyłowego na nieruchomości można oceniać na wiele sposobów – z jednej strony jest to kluczowy element infrastruktury publicznej, z drugiej zaś wpływa negatywnie na zakres dysponowania prawem własności – ogranicza możliwości inwestycyjne, wpływa negatywnie na wartość gruntu i może przeszkadzać w użytkowaniu działki głównie przez wzgląd na ustanowienie strefy ochronnej. Pojawia się więc pytanie – czy z tego tytułu właściciel może wystąpić o odszkodowanie lub wynagrodzenie z tytułu korzystania z gruntu?
Odszkodowanie – kiedy jest możliwe?
Kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy zakład energetyczny korzysta z danej nieruchomości na podstawie tytułu prawnego. Jeśli słup został posadowiony bez Twojej zgody, np. bez podpisanej umowy (najczęściej służebności przesyłu), to sytuacja ta kwalifikuje się jako tzw. bezumowne korzystanie z gruntu, co daje podstawy do wystąpienia o odszkodowanie. Wysokość odszkodowania wymaga ustalenia powierzchni zajętej pod urządzenia przesyłowe i dokonania wyceny przez rzeczoznawcę majątkowego.
Instytucja zasiedzenia i przedawnienia
W polskim prawie istnieje instytucja zasiedzenia, która przez lata skutecznie blokowała możliwość dochodzenia roszczeń. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2025 r. I P 10/16. Nadto, roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości podlega przedawnieniu. Zgodnie z obowiązującymi przepisami dochodzenie odszkodowania jest możliwe za okres maksymalnie sześciu lat wstecz (trzy lata w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej.
Służebność przesyłu i wynagrodzenie z tego tytułu
Inną opcją jest zawarcie porozumienia z zakładem przesyłowym przez ustanowienie na nieruchomości służebności przesyłu za wynagrodzeniem. Jeśli przedsiębiorca przesyłowy i właściciel nieruchomości nie dojdą do porozumienia w drodze umowy, mogą złożyć pozew do sądu. Generalnie wynagrodzenie z tytułu ustanowienia służebności przesyłu powinno być ustalone na podstawie cen rynkowych, a jako kryteria pomocnicze należy wziąć pod uwagę: zwiększenie aktywów przedsiębiorstwa, którego składnikiem majątku stała się służebność, obniżenie wartości nieruchomości obciążonej, straty poniesione przez właściciela nieruchomości obciążonej, np. w postaci utraty pożytków. Wysokość tego wynagrodzenia zasadniczo ustala w opinii biegły sądowy. Jest to wynagrodzenie za korzystanie z gruntu, nie odszkodowanie.
Przesunięcie lub usunięcie słupa
Przeniesienie słupa energetycznego jest możliwe, ale wiąże się z kosztami i koniecznością zainicjowania stosownej procedury. W pierwszej kolejności zalecanym jest skontaktowanie się z operatorem sieci energetycznej. Wniosek o przeniesienie lub usunięcie słupa, w sytuacji gdy posadowienie słupa na nieruchomości jest uregulowane prawnie, musi być poparty uzasadnieniem, np. planowaną budową. Operator sieci energetycznej oceni możliwości techniczne przeniesienia słupa. Koszty obciążają zasadniczo właściciela nieruchomości. Jeśli służebność przesyłu nie została formalnie ustanowiona, właściciel nieruchomości może wezwać przedsiębiorstwo przesyłowe do zmiany przebiegu linii, jej likwidacji lub stosownego wynagrodzenia, co wynika z art. 222 kodeksu cywilnego. W takim przypadku pojawia się szansa uniknięcia kosztów, jednak w kontrze może pojawić się roszczenie o zasiedzenie.
Jeśli na Twojej nieruchomości znajdują się urządzenia przesyłowe, skontaktuj się z nami, sprawdzimy, czy przysługują Ci roszczenia z tego tytułu.
listopad 2025 r.
