Przedsiębiorcy oferujący swoje usługi bądź produkty stacjonarnie, najczęściej zawierają umowy poprzez zatrudnione osoby, które osobiście przebywają w lokalu spółki czy przedsiębiorstwa. W tym zakresie może zrodzić się wątpliwość dotycząca umocowania takiej osoby do podejmowania działań w imieniu przedsiębiorcy.
Podstawa prawna
Zgodnie z art. 97 Kodeksu Cywilnego Osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa.
Należy wskazać, iż artykuł 97 k.c. znajduje zastosowanie dopiero, gdy istnieją wątpliwości co do umocowania osoby czynnej w lokalu przedsiębiorstwa do dokonania określonej czynności. Z taką sytuacją mamy do czynienia, gdy brak jest jakichkolwiek lub jednoznacznych przesłanek wskazujących na istnienie lub brak umocowania osoby, o której mowa w art. 97 k.c. (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2013 r. I CSK 687/12).
Umocowanie jako podstawa działania osoby czynnej w lokalu przedsiębiorstwa
Domniemanie określone w art. 97 Kodeksu Cywilnego, wprowadzone zostało uprzednio w treści Kodeksu Handlowego, ma na celu przede wszystkim ochronę osób trzecich, dokonujących czynności prawnych z przedsiębiorcami. W doktrynie wskazuje się, iż tak określone umocowanie jest wyrazem domniemanego pełnomocnictwa udzielonego osobie wskazanej jako czynna w lokalu przedsiębiorcy.
Czy każda osoba przebywająca w lokalu przedsiębiorcy będzie uznana za pełnomocnika?
Należy podkreślić, iż skorzystanie z domniemania określonego w art. 97 Kodeksu Cywilnego uzależnione jest od kilku przesłanek zawartych w treści tego przepisu. Za osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonego do obsługiwania publiczności, należy w ślad za doktryną rozumieć osobę fizyczną, znajdującą się w lokalu, która dokonuje czynności prawnych z klientami przedsiębiorcy, odnosi się to do wszystkich osób, które faktycznie dokonują czynności prawnych w lokalu przedsiębiorstwa.
Lokal przedsiębiorstwa jest tym samym miejscem służącym do obsługi klientów danego przedsiębiorcy. W tym zakresie mieszczą się różne pomieszczenia realizujące funkcję obsługi klientów, będzie to na przykład biuro, sklep czy kiosk. Użyte w art. 97 Kodeksu Cywilnego pojęcie „lokal przedsiębiorstwa przeznaczony do obsługiwania publiczności” musi być rozumiane szeroko jako każde miejsce w przedsiębiorstwie, w którym znajdują się osoby i urządzenia służące do kontaktów z klientami i zawierania umów także na odległość (wyrok SN z 5.12.2003 r., IV CK 286/02).
Dokonywane czynności prawne w lokalu, muszą wchodzić w zakres działalności danego przedsiębiorcy i być związane z prowadzeniem przez niego działalności. Najczęściej zawiera się w nich umowy sprzedaży.
Warto podkreślić, iż skutki dokonanych czynność prawnych przez osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa powstają z mocy prawa u prowadzącego przedsiębiorstwo. Powyższe uregulowanie jest istotnym elementem w ochronie praw konsumentów działających w dobrej wierze, iż skutki zawarcia umowy z osobą czynną w lokalu przedsiębiorcy będą miały znaczenie i skutek bezpośrednio dla przedsiębiorcy.
Lipiec, 2025 r.
